Page 22 - Jafnrétti - Ritröð um grunnþætti menntunar

JAFNRÉTTI
20
verst á göngum skólans, í nemendarými og í
rými tengdu íþróttakennslu.
Nauðsynlegt er að ræða um kynhneigð
opinskátt og feimnislaust við unglinga.
Rétt eins og augnlitur eða háralitur getur
kynhneigð verið mismunandi, margir eru
gagnkynhneigðir, sumir eru tvíkynhneigðir,
aðrir samkynhneigðir og enn aðrir einhvers
staðar á víðu litrófi kynhneigðar.
Að mörgu leyti hefur jafnréttisbarátta
sam- og tvíkynhneigðra skilað sér í
fordómalausari umræðum og auknum
skilningi á mismunandi birtingarmyndum
kynhneigðar. Umræður eru aftur á móti
komnar styttra á veg varðandi kynvitund
fólks. Kynvitund vísar til þess hvernig
einstaklingar upplifa kyn sitt, jafnvel strax á unga aldri, óháð líffræðilegum
þáttum. Fræðsla um mismunandi birtingarmyndir kynvitundar skipa mikilvægan
Ögrun við kynjaðar klisjur
Þrátt fyrir að meirihluti af­þrey­
ingarefnis noti kynjaðar klisjur er
alltaf hægt að finna efni þar sem
staðalmyndunum er ögrað. Hvetja
má nemendur til að horfa á myndir
eins og teiknimyndina Hugrökk (e.
Brave), kvikmyndina Billy Elliot eða
heimildarmyndirnar Hrafnhildur og
Líf mitt í bleiku (fr. Ma vie en rose)
sem fjalla um litróf kynvitundar. Í
kjölfarið má ræða við nemendur um
mikilvægi fyrirmynda. Hvaða áhrif
hafa svona kvikmyndir og hverjar eru
takmarkanir þeirra?
Sérstaklega þarf að gæta þess að staða samkynhneigðra í samfélaginu og hlutskipti
þeirra í sögunni verði sýnileg. Rétt eins og saga kvenfrelsis- og jafnréttisbaráttunnar
ætti saga jafnréttisbaráttu samkynhneigðra og fólks með aðra kynverund að eiga sér
fastan sess í námi og kennslu. Að vissu leyti er líðan samkynhneigðra og tvíkynhneigðra
ungmenna mörkuð því að kynhneigð þeirra er ekki samkvæmt forskriftinni að því hvað
karli eða konu beri að gera eða vera. Segja má að allir sem eru þeirrar afstöðu að
hugmyndir um hefðbundin kynhlutverk, kvenleika og karlmennsku, séu heftandi eigi
hér hagsmuna að gæta. Áherslur hinseginfræða á margbreytileika kynhegðunar í stað
ríkjandi tvíhyggju geta verið gagnlegar. Í þessu sambandi má benda á kvikmyndir á
borð við Fucking Åmål eða Boys don‘t cry þar sem ungt fólk er að fást við kynvitund
sína eða Milk sem er lífssaga Harvey Milk sem barðist fyrir réttindum samkynhneigðra í
Bandaríkjunum. Eins má nefna þætti em gerðir hafa verið fyrir útvarp um menningu og
stöðu samkynhneigðra eða efni á heimasíðu Samtakanna ´78.