Page 15 - Jafnrétti - Ritröð um grunnþætti menntunar

Grunnþættir menntunar
13
rauðum kóngalit. Ljósblár litur þótti aftur á móti tilvalinn fyrir stelpur og minna á
Maríu mey og sakleysi. Nú tengja fleiri bleikt við stúlkubörn og blátt við drengi.
Ótrúlegustu atriði eru tengd öðru kyninu, verða kynjuð, allt frá ákveðnum
starfsgreinum, eins og hjúkrun og smíði, að framkomu, orðalagi eða litavali á
fötum. Þetta er svo gjarnan skýrt með vísun í líffræðilega eiginleika kynjanna.2
Stundum verður menning okkar svo gegnsýrð af hugmyndum af þessu tagi
að mörg okkar sjá ekki áhrifin sem þetta hefur né koma auga á kynjamisrétti í
samfélaginu. Þá skortir gagnrýni á þau kynhlutverk, sem stúlkur og drengir, konur
og karlar, virðast gegna.
Femínismi hefur verið skilgreindur á
ýmsan máta en algengast er þó að líta svo
á að hann standi fyrir einarða baráttu fyrir
kvenfrelsi og jafnrétti kynjanna. Með því að
beina athygli að áhrifum kyns í samfélaginu,
setja upp kynjagleraugun, má sjá hvar kynin
mæta tvískinnungi og óréttlæti. Baráttan
fyrir auknu kynjajafnrétti hefur skilað
samfélaginu miklum ávinningi frá því að
kvenréttindakonur á liðnum öldum tóku að
berjast fyrir rétti til menntunar og þátttöku
í kosningum. Og samt er enn langt í land.
Þetta má ráða af mun á launum kvenna og
karla, þátttöku kynja í stjórnum fyrirtækja,
eignum kynjanna og hlutdeild í forystu á
ýmsum sviðum.
Jafnréttisbarátta kynjanna hefur ekki
verið ein sigurganga. Með reglulegu millibili
hefur komið bakslag. Þeir sem telja að sér
vegið með auknum réttindum kvenna hafa náð að kveða niður jafnréttisraddir
eða hampað sjónarmiðum sem eru andsnúin kynjajafnrétti. Klámvæðing er nærtækt
dæmi um slíkt bakslag á síðustu árum. Hugtakið er notað til að lýsa því þegar
myndmál, táknmyndir og orðfæri kláms lita eða móta hegðun og kringumstæður í
Guðný Guðbjörnsdóttir (2007)
athugaði sjálfsmyndir og kynímyndir
skólanema. Samkvæmt rannsóknum
hennar er minna um að piltar flokkist
kvenlægir en stúlkur karllægar og
kynímyndir eru ekki eðlislægt bundnar
við kyn. Rannsóknin var gerð á meðal
framhaldsskólanema en í ljósi þess
að sjálfsmynd er að mótast alla ævi
má ætla að svipuð niðurstaða fengist
í öðrum aldurshópum. Þetta vekur
þær spurningar hvort minna mál
sé fyrir stelpur að vera karllægar
(strákastelpur) en stráka að vera
kvenlægir (stelpustrákar) og þá
hvers vegna. Má vera að það tengist
virðingu eða völdum?